" 'cause London is drowning, and I live by the river " (*)

Γράφουν, στους New York Times, οι Saskia Sassen και Richard Sennett (αναδημοσίευση στο "Βήμα"):


"Οι σπασμένες βιτρίνες του Κάμερον

Ο γιος μας ζει κοντά στο τουρκικό τζαμί της οδού Κίνγκσλαντ Ρόουντ στο Χάκνι, εκεί όπου σημειώθηκαν μερικά από τα χειρότερα επεισόδια στο Λονδίνο. Όταν οι πλιατσικολόγοι έκαναν επιδρομή στο Χάκνι το περασμένο Σαββατοκύριακο, υπήρχαν ελάχιστοι αστυνομικοί για να τους σταματήσουν και οι κάτοικοι της περιοχής αναγκάστηκαν να τους διώξουν με χασαπομάχαιρα, γκλομπ και ρόπαλα του μπέιζμπολ. Οι πράξεις αυτοδικίας πέτυχαν εκεί που η φυσιολογική αστυνόμευση απέτυχε.

Η Κίνγκσλαντ Ρόουντ θυμίζει τους πολύβουους, γεμάτους διαφορετικές εθνότητες δρόμους του Μπρούκλιν. Κατά τη διάρκεια της ημέρας, αποτελεί «σπίτι» για άνεργους νεαρούς που δεν έχουν τίποτα να κάνουν. Το ποσοστό ανεργίας στους νέους της Βρετανίας ξεπερνάει το 20%. Όμως, κατά τη διάρκεια της οικονομικής άνθησης, πριν από μια δεκαετία, σχεδόν ο ίδιος αριθμός ατόμων βρίσκονταν χωρίς δουλειά, αλλά δεν κατέφυγαν στο έγκλημα.

Για να αντιμετωπιστεί ο κίνδυνος να συμβεί αυτό στη γειτονιά υπήρχαν κέντρα νεότητας, τα οποία τώρα κλείνουν, όπως και άλλες κοινοτικές υπηρεσίες, όπως κέντρα υγείας για ηλικιωμένους και βιβλιοθήκες. Ομοίως συρρικνώνονται και οι τοπικές αστυνομικές δυνάμεις.

Όλοι είναι θύματα αυτού που οι Βρετανοί αποκαλούν «οι περικοπές» - οι κυβερνητικές μειώσεις δαπανών των πολιτικοκοινωνικών θεσμών ώστε να εξισορροπήσουν τα δημοσιονομικά «βιβλία» του κράτους. Πριν από τις λεηλασίες, η κυβέρνηση είχε προγραμματίσει να μειώσει τους αστυνομικούς κατά 16.200 σε ολόκληρη τη χώρα. Στο Λονδίνο, η λιτότητα σημαίνει ότι του χρόνου θα ξοδευτούν περίπου 19% λιγότερα χρήματα σε κυβερνητικά προγράμματα, και το βάρος θα πέσει κυρίως στους φτωχούς.

Οι πλιατσικολόγοι στο Λονδίνο φαίνεται να προέρχονται από διάφορες φυλές - παρά τα μονοδιάστατα δημοσιεύματα για έναν όχλο από αποξενωμένους «μαύρους νεαρούς». Υπάρχει όμως μια σαφής φυλετική διάσταση σε αυτό το δράμα. Το κύμα λεηλασιών άρχισε με διαμαρτυρίες εναντίον της αστυνομίας για τον θάνατο ενός νεαρού μαύρου άντρα, του Μαρκ Ντάγκαν. Αν και αρχικά ειρηνικές, οι διαδηλώσεις σύντομα έγιναν βίαιες. Όταν οι αναταραχές επεκτάθηκαν στο Μάντσεστερ, γρήγορα φάνηκε ότι πολλοί από τους πλιατσικολόγους ήταν λευκοί.

Την τελευταία φορά που η Βρετανία βίωσε εκτεταμένες λεηλασίες, στη δεκαετία του 1980, η βία στους δρόμους προέκυψε μετά από μια μακρά και αποτυχημένη πολιτική μάχη ενάντια στη συντηρητική κυβέρνηση της Μάργκαρετ Θάτσερ, η οποία συρρίκνωσε τα εργατικά σωματεία και αποδεκάτισε τις κοινωνικές υπηρεσίες. Σήμερα, οι πλιατσικολόγοι μοιάζουν να κινητοποιούνται από ένα πιο διάχυτο θυμό. Ενώ ορισμένα από τα καταστήματα που λεηλατούνται ανήκουν σε μεγάλες αλυσίδες, πολλά περισσότερα είναι μικρές τοπικές επιχειρήσεις τις οποίες διατηρούν άτομα που κι εκείνα πασχίζουν να τα καταφέρουν εν μέσω της οικονομικής ύφεσης της Βρετανίας.

Κάτι έχει αλλάξει στο εθνικό ταμπεραμέντο, που έχει επηρεάσει εξίσου τους αξιοπρεπείς πολίτες όπως και τους εγκληματίες. Οι Βρετανοί έχουν γίνει κακοδιάθετοι. Πράγματι, η άλλη όψη της φημισμένης βρετανικής ευγένειας είναι το είδος του χουλιγκανισμού που εμφανίζεται σε ποδοσφαιρικά ματς και στα κέντρα των πόλεων τα σαββατόβραδα - μία μη εστιασμένη εχθρότητα που συνήθως πυροδοτείται από άφθονες ποσότητες αλκοόλ. Οι φόβοι για αστικούς αναρχικούς όχλους χρονολογούνται από την εποχή του Σαίξπηρ, και ο πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάμερον έχει ξαναφέρει στην επιφάνεια αυτούς τους παλιούς φόβους, παρουσιάζοντας τις πρόσφατες πυρκαγιές ως «άλογες».

Ο Κάμερον ήταν καλός στην πώληση της ιδέας των περικοπών δαπανών, αλλά απέτυχε να υποστηρίξει τι και πώς έπρεπε να κοπεί: προσπάθειες να αυξηθούν τα δίδακτρα των πανεπιστημίων, να μεταρρυθμιστεί το Εθνικό Σύστημα Υγείας, να μειωθεί ο στρατός και η αστυνομία, ακόμη και να πωληθούν τα κρατικά δάση, όλα εκπυρσοκρότησαν στο πρόσωπο της κυβέρνησης.

Προσπαθώντας να πραγματοποιήσει μεταρρυθμίσεις, η κυβέρνηση εμφανίζεται ανίκανη. Έχει χάσει την νομιμότητά της. Αυτό προέτρεψε ορισμένους στην Κίνγκσλαντ Ρόουντ να προβούν σε πράξεις αυτοδικίας.

Ένας δρόμος με κατεστραμμένα καταστήματα, κλειδωμένες παιδικές χαρές και κλειστές κλινικές, ένας δρόμος τον οποίο περιπολούν πολίτες οπλισμένοι με μαχαίρια και ρόπαλα, δεν είναι μέρος για να χτίσει κανείς μια ζωή.

Οι Αμερικανοί πρέπει να προβληματιστούν από όλα αυτά. Το Λονδίνο είναι μια από τις πλουσιότερες πόλεις στην Γη, όμως μεγάλα τμήματα του είναι πάμφτωχα. Η Νέα Υόρκη δεν διαφέρει και τόσο.

Η αμερικανική δεξιά έχει έμμονη ιδέα με τις περικοπές δημοσίων δαπανών. Το πρόγραμμα λιτότητας του κ. Κάμερον βγήκε θαρρείς από τα όνειρα του Κόμματος του Τσαγιού. Αλλά η Βρετανία τώρα αντιμετωπίζει τις συνέπειες αυτών των περικοπών, που οδήγησαν στον αποκλεισμό πολλών ευάλωτων, απογοητευμένων νέων, που ξεσπούν με βίαιο και ανεύθυνο τρόπο - καθοδηγούμενοι από θυμό και όχι από μια ξεκάθαρη πολιτική ατζέντα. Να λοιπόν που η συρρίκνωση του κράτους μπορεί τελικά να αυξήσει τον φόβο μέσα στις κοινότητες μας και να υποσκάψει την ποιότητα της ζωής μας. Αυτό είναι το πεπρωμένο που εύχεται η Αμερική για τον εαυτό της;"

(*): Στίχοι από το "London Calling" των Clash. Για να έχουμε πλήρη εικόνα, θα χρειασθεί να ανατρέξουμε στο απόφθευγμα του Ronald Laing: "όταν η εμπειρία κάποιου είναι κατεστραμμένη, η συμπεριφορά του θα είναι καταστροφική". Κάπου εκεί είναι και τα όρια της ενσυναίσθησης και του κοινωνικού συμβολαίου, άλλωστε...

Η ζωή στα Γαλλικά προάστια

Σε πολλές Δυτικές χώρες (και ειδικά στις ΗΠΑ), η έννοια των "προαστίων" συνοδεύεται από θετικές εικόνες: περιποιημένες μονοκατοικίες, κάτοικοι της ανώτερης-μεσαίας εισοδηματικής τάξης (upper-mid class), πάρκα, εξαίρετα σχολεία για τα παιδιά, ασφάλεια, κ.ο.κ.

Στην Γαλλία τα πράγματα είναι πολύ διαφορετικά: τα περισσότερα προάστια των μεγάλων πόλεων της Γαλλίας (τα ονομαζόμενα banlieues)μαστίζονται από ανεργία, παραβατικότητα (έως και σκληρή εγκληματικότητα), περιθωριοποιημένα κοινωνικά (και οικονομικά) στρώματα, εξεγέρσεις.

Οπως διαβάζουμε στο "Βήμα":

"Ζωή χωρίς ελπίδα για 5 εκατ. κολασμένους
Η κουρτίνα που κάλυπτε τα γκέτο σχίστηκε ξανά με τα θανάσιμα πυρά αστυνομικού κατά ληστή και τις ταραχές που ακολούθησαν

Ρατσισμός, φτώχεια, ανεργία, «ανύπαρκτες» δημόσιες υπηρεσίες, εγκληματικότητα και εγκατάλειψη. Αυτή είναι η εικόνα που παρουσιάζουν αυτή τη στιγμή 600-700 «Ευαίσθητες Αστικές Περιοχές» στη Γαλλία, τα υποβαθμισμένα προάστια όπου ζουν συνολικά 5 εκατ. άτομα, γάλλοι πολίτες και αρκετοί μετανάστες. Τα σοβαρά επεισόδια που σημειώθηκαν το Σαββατοκύριακο στο φτωχό προάστιο Βιλνέβ της Γκρενόμπλ, με αφορμή τον θάνατο από αστυνομικά πυρά ενός 27χρονου ληστή, έφεραν για άλλη μία φορά στην επιφάνεια το πρόβλημα των «γκετοποιημένων» περιοχών και, όπως δήλωσε ο δήμαρχος της Γκρενόμπλ Μισέλ Ντεστό, « της ανάγκης όχι μόνο για αστυνομική καταστολή, αλλά για βιώσιμη και μακροπρόθεσμη πολιτική αναζωογόνησης των προαστίων ».

Η κατάσταση που επικρατεί στο προάστιο της Βιλνέβ είναι ενδεικτική του τι συμβαίνει γενικώς στα γαλλικά προάστια. Αποτελούνται σε μεγάλο βαθμό από μετανάστες και, τη στιγμή που το εθνικό ποσοστό ανεργίας της Γαλλίας ανέρχεται στο 10%, στα προάστια μπορεί να αγγίξει ως και το 40%. « O κόσμος έχει πληγεί πολύ από την οικονομική κρίση. Εχει σημειωθεί σημαντική αύξηση στην παραοικονομία και μια σχετικά μικρή συμμορία νεαρών έχει επιβάλει τον δικό της νόμο, δημιουργώντας ένα έντονο κλίμα ανασφάλειας » εξηγεί ο κ. Ντεστό.

Η γαλλική κυβέρνηση προσπαθεί να ενισχύσει την αστυνόμευση των φτωχών προαστίων με περιπολίες πάνοπλων αστυνομικών, όμως πολλές από αυτές τις περιοχές έχουν καταντήσει «άβατο» για τους εκπρόσωπους του νόμου. Οπως κατήγγειλε μάλιστα ο κ. Ντεστό, τα τελευταία χρόνια το γαλλικό κράτος μείωσε την αστυνομική δύναμη της πόλης του από 720 σε 600 άτομα. Για να κατασταλούν τα επεισόδια των τελευταίων ημερών, οι Αρχές πλημμύρισαν την πόλη με μια έκτακτη δύναμη 240 «Ράμπο».

Πολλές από τις συνοικίες που χτίστηκαν τις δεκαετίες του 1960 και του 1970 και σήμερα στεγάζουν σε δαιδαλώδεις και κακοσυντηρημένες εργατικές πολυκατοικίες μετανάστες και εργάτες, έχουν μετατραπεί σε γκέτο όπου βασιλεύουν οι διακρίσεις, η φτώχεια και η αμάθεια. Τα παιδιά εκεί σπάνια τελειώνουν τη βασική εκπαίδευση και δυσκολεύονται ιδιαίτερα να βρουν μια ικανοποιητική δουλειά. « Τα κέρδη από τα ναρκωτικά είναι υπερπολλαπλάσια εκείνων που μπορεί να αποκομίσει κανείς από μια τίμια εργασία- αν καταφέρει να τη βρει. Τα παιδιά μπλέκονται από νωρίς στα διάφορα κυκλώματα. Υπολογίζεται ότι ένας 13χρονος μπορεί να κερδίσει ως και 150 ευρώ την ημέρα σαν τσιλιαδόρος των εμπόρων ναρκωτικών » εκτιμούν οι Αρχές".



Φυσικά αυτά δεν συμβαίνουν μόνο στην Γαλλία, ούτε και αποτελούν σημεία αποκλειστικά της τρέχουσας περιόδου. Στην Βρετανία των αρχών του '80, στο Brixton (αλλά και σε άλλες πόλεις), υπήρχαν συνεχείς αναταραχές, οι οποίες λάμβαναν μεγαλύτερη διάσταση καθώς η ανεργία αυξανόταν. Το ίδιο συνέβει και με τα κύματα εγκληματικότητας στην Νέα Υόρκη, στις περιοχές πέραν του Manhattan. Καλό είναι να έχουμε υπόψη μας και αυτή την διάσταση της ανεργίας και του κοινωνικού αποκλεισμού. Οπως έλεγε και ο διάσημος ψυχίατρος Ronald Laing: "όταν η εμπειρία κάποιου είναι κατεστραμένη, τότε η συμπεριφορά του θα είναι καταστροφική".

Περαιτέρω αναγνώσεις της κρίσης

Σημειώνει, σε άρθρο της στο "Βήμα" η κ. Ιωάννα Λαλιώτου:

"Στη μεταπολιτευτική Ελλάδα, και ιδιαίτερα από τη δεκαετία του 1980 και μετά, το δικαίωμα στην ευημερία και στη βελτίωση των υλικών συνθηκών ζωής αποτέλεσε στοιχείο της πολιτικής και πολιτισμικής ιδιοσυστασίας ανθρώπων που προέρχονταν από τα ευρύτατα λαϊκά στρώματα.

Η σταδιακή εμπέδωση του οράματος της συνεχούς βελτίωσης των συνθηκών ζωής επέτρεψε τη θεώρηση της ευημερίας ως ενός σχεδόν φυσικού χαρακτηριστικού της εθνικής μας ταυτότητας. Σήμερα η σαρωτική επίδραση της σημερινής οικονομικής κρίσης στις υλικές συνθήκες ζωής των ανθρώπων εμπεριέχει και ποικίλες διαδικασίες αμφισβήτησης, αν όχι αποσάθρωσης, των συλλογικών μας μορφών ταύτισης και ορισμού του «εμείς» που διαμορφώθηκαν κατά την περίοδο της Μεταπολίτευσης.

Π ώς αλλάζουμε λοιπόν σήμερα ως άνθρωποι, ως πολίτες, ως κοινωνικά υποκείμενα; Η απάντηση εξαρτάται από τον τρόπο που διακρίνουμε τις συνιστώσες και αντιλαμβανόμαστε τα βιώματα της οικονομικής κρίσης. Συχνά εκφράζεται η άποψη, τόσο δημόσια όσο και ιδιωτικά, ότι τάχα η κρίση μπορεί να έχει παιδαγωγικό χαρακτήρα, μπορεί να μας κάνει «καλύτερους» ανθρώπους, πολίτες φίλους, γονείς, συντρόφους, συναδέλφους κτλ. Βασική προϋπόθεση αυτής της αντίληψης είναι ότι η κρίση είναι ένα είδος τιμωρίας για τις υπέρμετρες, στον βαθμό της ύβρεως, συμπεριφορές και αντιλήψεις των τελευταίων δεκαετιών ή ακόμη ένα είδος τιμωρίας για τα εγγενή «κουσούρια» της φυλής. Αμεση συνέπεια τέτοιων επιχειρημάτων είναι η άποψη ότι η «σωτηρία» μας τώρα εξαρτάται από τη δυνατότητά μας να προσαρμόσουμε τις αξίες, τον τρόπο ζωής και τις αντιλήψεις μας στις νέες συνθήκες. Πρόκειται βέβαια για μια βαθιά ηθικολογική- και μάλλον αποκαλυπτικής έμπνευσης- θεώρηση της οικονομικής κρίσης που προσφέρεται για κάθε είδους κριτική αποδόμηση. Αρκεί μόνο να σκεφτούμε ότι η ιδέα της «τιμωρού κρίσης» βασίζεται στη λογική προϋπόθεση ότι το σύνολο των μελών της κοινωνίας τιμωρείται από κοινού για τα κοινά αμαρτήματα και, το κυριότερο, ότι βιώνουμε όλοι με τον ίδιο τρόπο τις επιπτώσεις της τιμωρίας. Κάτι τέτοιο απέχει πολύ από την πραγματικότητα, όπου η κρίση βιώνεται σήμερα με πολλούς διαφορετικούς και συχνά αντιφατικούς τρόπους από διαφορετικές ομάδες πληθυσμού. Εξάλλου, οι κρίσεις- όπως και οι καταστροφές - αναδεικνύουν τις κάθε είδους ανισότητες των κοινωνιών, ανατρέπουν ισχύοντες συσχετισμούς, εντείνουν τις εσωτερικές ανομοιογένειες, αλλά σε καμία περίπτωση δεν λειτουργούν σαν κολυμπήθρα που θα ξεπλύνει τις αμαρτίες και θα μας κάνει τάχα καλύτερους ανθρώπους.

Η κρίση μάς αλλάζει, αλλά με ποικίλους και ασύμμετρους τρόπους. Θα εστιάσω σε μια συνιστώσα αυτής της αλλαγής διότι αφενός είναι ιδιαίτερα σημαντική και αφετέρου αφορά μεγάλα τμήματα του πληθυσμού. Η οικονομική κρίση και οι τρόποι διαχείρισης των επιπτώσεών της από την πολιτική ηγεσία και τις ηγεμονικές κοινωνικές ομάδες και συσσωματώσεις οδηγούν ήδη μεγάλα τμήματα του πληθυσμού σε συνθήκες αυξανόμενης επισφάλειας. Αρκεί κανείς να παρατηρήσει την αύξηση του αριθμού των γηγενών και μεταναστών ανέργων, των χαμηλόμισθων εργαζομένων με εισοδήματα κοντά ή κάτω από το όριο της φτώχειας, των νέων χωρίς πρόσβαση στη συρρικνωμένη αγορά εργασίας, τους δείκτες που μαρτυρούν τη διαρκή διολίσθηση των παροχών πρόνοιας, υγειονομικής περίθαλψης και εκπαίδευσης. Η ζωή, η ασφάλεια και η ευημερία μεγάλων τμημάτων του πληθυσμού απειλούνται, καθιστώντας τις συνθήκες ύπαρξής τους επισφαλείς.

Κατά τη φιλόσοφο Τζούντιθ Μπάτλερ, η επισφάλεια αποτελεί μια πολιτική κατάσταση κατά την οποία συγκεκριμένες ομάδες πληθυσμού εκτίθενται σε κινδύνους, κακομεταχείριση, βία, ακόμη και στην απειλή του θανάτου ακριβώς λόγω της αποτυχίας των κοινωνικών και πολιτικών δικτύων προστασίας της ζωής του πολίτη στο πλαίσιο των ευνομούμενων δημοκρατικών κοινωνιών. Για την Μπάτλερ, και άλλους μελετητές, η επισφάλεια οδηγεί σε απόλυτο αποκλεισμό μεγάλες ομάδες ανθρώπων, η προστασία της ζωής, της ασφάλειας, της ευημερίας των οποίων παύει να αποτελεί υποχρέωση και μέλημα του κοινωνικού συνόλου.

Σ τη μεταπολιτευτική Ελλάδα, όπως και στις μεταπολεμικές δυτικές κοινωνίες, το όραμα της ευημερίας αποτέλεσε σημαντικό στοιχείο της κοινωνικής μας ταυτότητας ως ισότιμα μέλη της κοινωνίας. Πώς θα αλλάξουν οι συλλογικές μας ταυτίσεις σε περίπτωση που οι σημερινές συνθήκες επισφάλειας επεκταθούν και περιλάβουν ολοένα πολυπληθέστερα τμήματα του πληθυσμού; Αν το δικαίωμα στην ευημερία αποτέλεσε ως σήμερα ένα χαρακτηριστικό γνώρισμα του τρόπου με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τους εαυτούς μας ως μέλη της κοινωνίας, πολίτες του κράτους, παιδιά του έθνους, κατοίκους της πόλης, της γειτονιάς, μέλη της οικογένειας και της παρέας, τι θα συμβεί καθώς πολλοί από εμάς περιερχόμαστε σε ένα καθεστώς επισφάλειας που απαγορεύει την πρόσβασή μας σε μια «καλύτερη ζωή»; Τι συμβαίνει όταν μεγάλα τμήματα του πληθυσμού παύουν να αναγνωρίζουν τον εαυτό τους ως μέλη των συσσωματώσεων που τους όριζαν μέχρι πρότινος ως κοινωνικά υποκείμενα;

Δεν μπορούμε βέβαια να προβλέψουμε τους μετασχηματισμούς της ελληνικότητας, του πολιτισμού, των συνηθειών και των πρακτικών του καθημερινού μας βίου στο άμεσο μέλλον. Γνωρίζουμε όμως ότι η επέκταση των συνθηκών επισφάλειας δεν θα έχει σε καμία περίπτωση παιδαγωγικό χαρακτήρα, αλλά αντίθετα θα επιφέρει τη διάλυση των κοινωνικών δεσμών και των μορφών κοινωνικής συνοχής όπως τη γνωρίζουμε ως σήμερα. Μια τέτοια αλλαγή είναι σίγουρα απευκταία".

Αναμένω τις παρατηρήσεις σας

Μια άλλη αιτία της κρίσης

Γράφει ο κ. Πέτρος Μανταίος στην "Ελευθεροτυπία":

"Εχω δει -και ποιος δεν έχει δει- αυτοκίνητα παρκαρισμένα μπροστά σε κάδους σκουπιδιών.

Συνήθως άδειους, όταν έχει περάσει το απορριμματοφόρο. Αλλά και, συχνά, γεμάτους, οπότε τα σκουπίδια... αναμένουν πότε ο κάτοχος θα ευαρεστηθεί να απομακρύνει το αυτοκίνητό του. Πρώτη φορά (την ημέρα της αιματηρής γενικής απεργίας) είδα, μπροστά σε τρεις γεμάτους κάδους, παρκαρισμένο αυτοκίνητο με φορεμένο το ...κάλυμμα, όπως γίνεται όταν ο οδηγός είναι να λείψει μέρες. Και άλλες τόσες τα σκουπίδια να μείνουν αμανάτι!

Αναρωτήθηκα, τι τον ...φώτισε τον οδηγό και κατέρριψε (ως επινόηση στάθμευσης) κάθε προηγούμενο αγένειας και μωρίας: ντυμένο αυτοκίνητο μπροστά σε γεμάτους κάδους σκουπιδιών! Μετά σκέφτηκα, πόσα εξοργιστικά «παράδοξα» (δεν ξέρω τι εξοργίζει περισσότερο: η κακοήθεια ή η βλακεία!) έχω δει τελευταία. Τόσο που φτάσαμε να βγάζουμε ο ένας το μάτι του άλλου, χωρίς να το καταλαβαίνουμε. Και επειδή με βοηθάνε οι γενικεύσεις (οι λεπτομέρειες με τσακίζουν...), έφτασα να πιστεύω πως η οικονομική κρίση έχει πολλά πλοκάμια και το καθένα γραπώνει και από κάτι: από το πορτοφόλι και τη σύνταξη, μέχρι την ανάγκη του γείτονα και την ψυχή του καθενός μας.

Φοβάμαι πως από τότε (τέλη πρώτης μεταπολιτευτικής δεκαετίας...) που το εύκολο χρήμα άρχισε να στήνει την αψίδα θριάμβου του, για να περάσει από κάτω της, ταπεινωμένο, το δύσκολο χρήμα (του μεροκάματου και της σύνταξης), αφέθηκαν (αφήσαμε) τα πράγματα να κατρακυλήσουν τον εύκολο δρόμο της κλεμμένης -ή δανεικής από κλέφτες...- «ευημερίας» και να κυνηγάμε το άπιαστο, επειδή κάποιοι μασκαράδες είχανε πιάσει τον τράγο απ' τα γένια. Το υλικό (με το οποίο τώρα καλούμαστε να βαδίσουμε προς την έξοδο της κρίσης) έχει διαβρωθεί προ ετών. Εχει παρκάρει ντυμένο αυτοκίνητο μπροστά σε γεμάτους κάδους σκουπιδιών".

Η έννοια των κοινών αξιών

Η "Καθημερινή" αναδημοσιεύει ένα άρθρο των New York Times

«Ο,τι χάνεται εδώ, γίνεται αισθητό εκεί»

The New York Times

Οταν έφθασα, προ ημερών, στο κτίριο της Marfin Bank στη Σταδίου, η φωτιά είχε σβήσει, αλλά παρέμενε η μυρωδιά του καμένου. Μετά την πυρπόλησή της από τους Ελληνες αντιεξουσιαστές, στις 5 Μαΐου, η τράπεζα μετατράπηκε σε ένα είδος αυτοσχέδιου βωμού, όπου οι Αθηναίοι αποτίουν φόρο τιμής στους τρεις υπαλλήλους που έχασαν τη ζωή τους. Ανάμεσα στα λουλούδια και τα δεκάδες σημειώματα, το μάτι μου έπεσε σε μια χρωματιστή ζωγραφιά ενός φλεγόμενου κτιρίου και ανθρώπων που φώναζαν βοήθεια. Από κάτω έγραφε: "Σε τι κόσμο θα μεγαλώσω; Λυδία, 10 χρόνων".

Καλή ερώτηση, Λυδία.

Η Marfin Bank ήταν το σημείο μηδέν της παγκόσμιας τήξης. Από τη στιγμή που οι τηλεοπτικοί δέκτες έδειξαν τους παγιδευμένους τραπεζοϋπαλλήλους, δημιουργήθηκε ένας φόβος πως η Ελλάδα δεν θα αποπληρώσει τα χρέη της στις ευρωπαϊκές τράπεζες. Αυτό πυροδότησε μεγάλη πτώση του ευρώ και των μετοχών των ευρωπαϊκών τραπεζών. Αυτή η καταβύθιση διογκώθηκε εν συνεχεία από την αβεβαιότητα των βρετανικών εκλογών και όλ’ αυτά μαζί βοήθησαν στην πυροδότηση της ξαφνικής πτώσης των 1.000 μονάδων στον δείκτη της Γουόλ Στριτ.

Και από δω θ’ αρχίσω την απάντησή μου στη Λυδία: Θα μεγαλώσεις σ’ έναν όλο και πιο ενοποιημένο κόσμο, όπου όλοι θα πρέπει να καθοδηγούμαστε από το απλό πιστεύω της παγκόσμιας οργάνωσης για τη διάσωση της φύσης Conservation International, και αυτό είναι: «Ο, τι χάνεται εκεί, γίνεται αισθητό εδώ».

Η οργάνωση επινόησε αυτήν τη φράση για να μάς υπενθυμίσει ότι ο φυσικός μας κόσμος και το κλίμα συνιστούν ένα σφικτά ενοποιημένο σύστημα κι όταν είδη, δάση και θαλάσσια ζωή καταστρέφονται σε μια περιοχή, η απώλειά τους γίνεται αισθητή και αλλού. Και ό, τι ισχύει για τη Μητέρα Φύση, ισχύει και για τις αγορές και τις κοινωνίες. Και όταν οι Ελληνες συσσωρεύουν εκατομμύρια ευρώ χρέους, οι Γερμανοί πρέπει να τους βοηθήσουν επειδή όλοι είναι συνδεδεμένοι στην Ευρωπαϊκή Ενωση.

Γι’ αυτό και ο Dov Seidman, συγγραφέας του βιβλίου «How», διατείνεται ότι σήμερα βρισκόμαστε στην «Εποχή της Συμπεριφοράς».

Πράγματι, σ’ έναν κόσμο, όπου η απαίτησή μας για κινεζικής κατασκευής παπούτσια προκαλεί μόλυνση, που λιώνει τους παγετώνες της Νότιας Αμερικής, σ’ έναν κόσμο όπου η ελληνική φοροδιαφυγή μπορεί να εξασθενίσει το ευρώ, να απειλήσει τη σταθερότητα των ισπανικών τραπεζών και να βουλιάξει τον δείκτη Dow, οι αξίες και τα ηθικά μας συστήματα πρέπει να εναρμονιστούν όσο και οι αγορές μας. Με άλλα λόγια, όσο δυσκολότερο γίνεται να προστατεύσεις τον εαυτό σου από την ανευθυνότητα του άλλου, τόσο εκείνος όσο κι εσύ θα ήταν καλύτερα να γίνετε πιο υπεύθυνοι.

Ωστόσο, δεν είναι αυτή η τάση. Ολο και περισσότεροι από μας συμπεριφερόμαστε κατά περίπτωση, κάνουμε δηλαδή ό, τι επιτρέπουν οι περιστάσεις. Αλλά χρειαζόμαστε, όπως επισημαίνει ο Seidman, «βιώσιμες» και όχι «περιστασιακές αξίες»: ήτοι αξίες, που διατηρούν τη σχέση μεταξύ μας, με τις κοινότητές μας, με τους θεσμούς, τα δάση, τους ωκεανούς και το κλίμα.

Πώς θα κάνουμε περισσότερους ανθρώπους να συμπεριφέρονται με τρόπο βιώσιμο για την αγορά και τη Μητέρα Φύση; Αυτό είναι ένα ζήτημα ηγεσίας και παιδείας. Οι κανόνες επιβάλλονται – οι αξίες πρέπει να αποτελέσουν πηγή έμπνευσης και προάσπισης από γονείς, δασκάλους και κήρυκες, προέδρους και σκεπτόμενους ηγέτες. Αν υπάρχει άλλος τρόπος, παρακαλώ γράψτε μου. Θα αφήσω σημείωμα στη Λυδία."

Αυξάνονται τα κέρδη της Μαφίας στην Ιταλία

Το περιοδικό "Economist" έχει αφιέρωμα στα οικνομικά της Ιταλικής Μαφίας. Διαβάζουμε στην αναδημοσίευση της "Ελευθεροτυπίας":

"Η ιταλική Μαφία ευημερεί

Η φήμη της ιταλικής Μαφίας είναι μεγάλη. Συχνά πάντως ειδήσεις όπως η προχθεσινή, για το τεράστιο κύκλωμα που έστησαν από κοινού οι τρεις μεγάλες μαφιόζικες οργανώσεις της χώρας, για να δημιουργήσουν αποκλειστικής εκμετάλλευσης μονοπώλιο στη διακίνηση λαχανικών και φρούτων, ξαφνιάζουν. Πραγματικά δεν πάει το μυαλό του ανθρώπου πόσο βαθιά μπορεί να είναι χωμένη στη ζωή του η Μαφία.

Ο Economist, σε μικρό σημείωμά του για την ιταλική Μαφία, σημειώνει ότι η φήμη της μαφιόζικης οργάνωσης στην Καλαβρία θα ήταν πολύ μεγαλύτερη αν το όνομά της ήταν πιο εύκολο στην προφορά. Ντρανγκέτα. Η αστυνομία και οι εισαγγελικές αρχές έχουν από το 1990 που φωνάζουν ότι η οργάνωση αυτή έχει γίνει η πιο πλούσια της χώρας και το πιο οργανωμένο συνδικάτο του εγκλήματος, ξεπερνώντας ακόμα και τη σικελιάνικη Κόζα Νόστρα. Η άλλη μεγάλη ομάδα, Καμόρα, που δραστηριοποιείται στη Νάπολη, έγινε διάσημη από το βιβλίο του Ρομπέρτο Σαβιάνο «Γόμορρα». Η Ντρανγκέτα παραμένει εν πολλοίς άγνωστη.

Πανούντσι, το «κλειδί»

Φέρεται να ευημερεί κυρίως χάριν των σχέσεών της με τα καρτέλ της κόκας, στην Κολομβία, που της επέτρεψαν να αποκτήσει σημαντικό ρόλο στο διατλαντικό εμπόριο κοκαΐνης. Πρόσωπο-κλειδί σε αυτό είναι ο Ρομπέρτο Πανούντσι, τον οποίον οι ιταλικές αρχές άφησαν να γλιστρήσει μέσα από τα χέρια τους δύο φορές, γράφει το βρετανικό περιοδικό. Συνελήφθη το 1994 στο Μεντεγίν. Αμέσως πρόσφερε «ένα εκατομμύριο δολάρια τώρα», για να τον αφήσουν, αλλά ατύχησε. Εκδόθηκε στην Ιταλία, αλλά αφέθηκε ελεύθερος, όταν έληξε η εντολή κράτησης που τον συνόδευε. Συνελήφθη πάλι δέκα χρόνια μετά. Πέρυσι όμως έπαθε έμφραγμα και τον μετέφεραν σε ιδιωτική κλινική, κοντά στη Ρώμη. Τον Μάρτιο εξαφανίστηκε. (σ.σ. σιγά το δύσκολο για έναν μαφιόζο). Για πάνω από τρεις εβδομάδες η απόδρασή του κρατήθηκε μυστική. Για να διευκολυνθεί τάχα η εκ νέου σύλληψή του. Στις 26 Απριλίου, οι ιταλικές αρχές κάπως αντιστάθμισαν την ήττα, συλλαμβάνοντας τον Τζοβάνι Τεγκάνο, που φέρεται να είναι ο αρχιμαφιόζος στο Ρέτζο της Καλαβρίας. Ο υπουργός Εσωτερικών υπερηφανεύτηκε ότι σημειώθηκε το ισχυρότερο πλήγμα στην Ντρανγκέτα.

Αλλά τα πράγματα δυσκόλεψαν. Εξω από το αστυνομικό τμήμα στο οποίο τον κρατούσαν, συγκεντρώθηκαν 500 άτομα και άρχισαν να χειροκροτούν όποτε το αφεντικό εμφανιζόταν. Μερικοί μάλιστα φώναζαν στους αστυνομικούς ότι έπιασαν έναν «φιλήσυχο άνθρωπο». Πολλοί από τους συγκεντρωμένους είχαν σχέση με τη Μαφία, ωστόσο, γράφει ο Economist, το περιστατικό δείχνει πόσο μεγάλη απήχηση έχει η Ντρανγκέτα στους κατοίκους της πάμφτωχης Καλαβρίας. Βέβαια οι αρχές έχουν υποκλέψει κάποιες συνομιλίες μεταξύ των μαφιόζων, οι οποίοι παραπονιούνται ότι τα θύματά τους (άνθρωποι που τρομοκρατούν και εκβιάζουν) δείχνουν κάπως μικρή ανοχή, αλλά καμία σχέση δεν έχει αυτό στην Καλαβρία με τη γενναία εξέγερση κάποιων επιχειρηματιών στη Σικελία.

Επιχείρηση «φρούτα»

Την ημέρα που συνελήφθη ο Τεγκάνο, η αστυνομία στο Ροζάρνο άρχισε τη μεγάλη επιχείρηση για να εξαρθρώσει το τεράστιο κύκλωμα διακίνησης οπωρολαχανικών, που κατάφερνε να εκμεταλλεύεται τα πάντα, από την παραγωγή ώς την κατανάλωση, και να αυξάνει την τιμή των προϊόντων κατά 200%. Τον Ιανουάριο το Ροζάρνο γνώρισε τη μεγάλη εξέγερση των μεταναστών που εργάζονταν στα χωράφια, και τη βίαιη απάντηση των ντόπιων, μερικοί εκ των οποίων φέρονταν να ανήκουν στο κύκλωμα Πέστσε, της Ντρανγκέτα. Από τους 40 υπόπτους, οι 7 ήταν γυναίκες. Οι γυναίκες έχουν σημαντικό ρόλο στην Ντρανγκέτα. Εν μέρει γιατί οι οικογένειες στην Ντρανγκέτα, αντίθετα από ό,τι στην Κόζα Νόστρα, είναι πραγματικές οικογένειες. Ετσι είναι δύσκολο να διεισδύσει οποιοσδήποτε στις οργανώσεις, αλλά και να γίνουν συνεργάτες της αστυνομίας, όσοι ενδεχομένως από τις οικογένειες συλληφθούν. Οι συλληφθέντες που έγιναν συνεργάτες είναι το μεγαλύτερο όπλο της αστυνομίας απέναντι στην Κόζα Νόστρα, γράφει το βρετανικό περιοδικό.

Το μειονέκτημα είναι η έλλειψη ενότητας. Η Κόζα Νόστρα είναι πυραμίδα. Η Ντρανγκέτα είναι αρχιπέλαγος, γεμάτο όμοια, αλλά χωριστά νησιά. Αλλά και αυτό ίσως αλλάζει. Η εφημερίδα «Λα Ρεπούμπλικα» όμως έγραψε ότι οι αρχές υπέκλεψαν συνομιλία στην οποία ο μαφιόζος έλεγε: «Είμαστε όλοι ένα. Είμαστε η Ντρανγκέτα».

Μορφή αυτόνομης καταναλωτικής ζήτησης;

Οπως διαβάζουμε:

" Αυξημένες οι κλοπές στα καταστήματα

Αυτό ήταν κανονικό πλιάτσικο! Σύμφωνα με μελέτη του Διεθνούς Κέντρου Ερευνας Λιανικών Αγορών, οι κλοπές στα καταστήματα σε παγκόσμιο επίπεδο έφθασαν τα 84,2 δισ. ευρώ το 2009, ποσό που αντιστοιχεί στο 1,43% των πωλήσεων λιανικής. Ανάλογο ήταν το ποσοστό και στην Ελλάδα, όπου οι απώλειες έφθασαν το 1,39% των πωλήσεων της λιανικής, αυξημένες κατά 5,3% σε σχέση με το 2008. Το κόστος της συρρίκνωσης της λιανικής στην ελληνική αγορά ανέρχεται στα 518 εκατ. ευρώ, ήτοι 448 εκατ. ευρώ οι απώλειες από κλοπές και 70 εκατ. ευρώ οι επενδύσεις σε τομείς ασφάλειας. Παγκοσμίως, τα μεγαλύτερα ποσοστά απωλειών καταγράφηκαν στον τομέα της ένδυσης-ιματισμού (1,84%) και στα προϊόντα ομορφιάς-φαρμακευτικά (1,77%). Από τα είδη τροφίμων-παντοπωλείου, τα υψηλότερα ποσοστά αναφέρθηκαν για το νωπό κρέας 3,38% (!), το οποίο εμφανίζει 2,5 φορές υψηλότερο ποσοστό από τον παγκόσμιο μέσο όρο απωλειών του 1,36% για είδη τροφίμων. Τα μαγειρεμένα κρεατικά πολυτελείας επίσης σημείωσαν υψηλές απώλειες (2,72%).

Η Ελλάδα κατέχει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά κλοπών από πελάτες, που αγγίζει το 55% του συνόλου των απωλειών, ήτοι 293,7 εκατ. ευρώ. Η απάτη υπαλλήλων ανήλθε στο 22,1%, αυτή των προμηθευτών-συνεργατών στο 6,9% και τα εσωτερικά-διαχειριστικά λάθη στο 16,0%. Από την Ελλάδα ανταποκρίθηκαν 791 καταστήματα με τζίρο 9,98 δισ. ευρώ".

Η ευτυχία σώζει ανθρώπινες ζωές

Οπως διαβάζουμε στην "Καθημερινή":

" H ευτυχία μεταδίδεται στον φίλο και στον φίλο του φίλου

Tης Λινας Γιανναρου

Κάνε το καλό και ρίξ’ το στον γιαλό. Και σε πείσμα των καιρών που μας θέλουν να φοβόμαστε και τη σκιά μας, να κλείνουμε ερμητικά τον εαυτό μας, να κοιτάζουμε το συμφέρον μας -αυτό και μόνο αυτό- η επιστήμη έρχεται να επιβεβαιώσει τη σοφία τής παραπάνω λαϊκής ρήσης. Η καλοσύνη, η συνεργασία, η ευγένεια και η γενναιοδωρία, μεταξύ άλλων, είναι «ασθένειες» κολλητικές, λένε οι ειδικοί, εξαπλώνονται γρηγορότερα κι από τη σφοδρότερη πανδημία, και μπορούν αργότερα να επιστρέψουν ενισχυμένες στον υπερθετικό τους βαθμό, πίσω σε μας.

Τελικά, η πολυετής έρευνα για τα κοινωνικά δίκτυα, που «τρέχουν» ο ελληνικής καταγωγής καθηγητής Ιατρικής Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ κ. Νικόλας Χρηστάκης και ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Σαν Ντιέγκο της Καλιφόρνια κ. Τζέιμς Φάουλερ, έχει εξελιχθεί σε αστείρευτη πηγή αναπάντεχων, συναρπαστικών συμπερασμάτων. «Με ίσως το πιο σημαντικό από αυτά να είναι η ανακάλυψη της βαθιάς σύνδεσης μεταξύ των κοινωνικών δικτύων και της καλοσύνης», όπως λέει μιλώντας στην «Κ» ο κ. Χρηστάκης, που βρέθηκε για λίγες ώρες στην Αθήνα για την παρουσίαση του βιβλίου του «Συνδεδεμένοι: Η εκπληκτική δύναμη των κοινωνικών δικτύων και πώς αυτά διαμορφώνουν τη ζωή μας» (εκδ. Κάτοπτρο) στο αμφιθέατρο της Ελληνοαμερικανικής Ενωσης. «Τελικά, ο λόγος που οι άνθρωποι σχηματίζουν κοινωνικά δίκτυα είναι επειδή τα οφέλη από αυτά είναι πολύ μεγαλύτερα από το όποιο κόστος».

Το «πείραμα»

Στην τελευταία -«ρομαντική», όπως οι ίδιοι τη χαρακτηρίζουν- εργασία τους, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό PNAS της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των ΗΠΑ, οι δύο επιστήμονες καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι μια πράξη ευγένειας μπορεί να «διαχυθεί» στην κοινωνία σαν καλός ιός. Η γενναιόδωρη συμπεριφορά ή η διάθεση συνεργασίας δεν μετακυλίεται απλώς στο διπλανό μας -τον φίλο, τον συνάδελφο, τον αδερφό, τον αποδέκτη της «καλής» μας πράξης- αλλά έχουν αλυσιδωτή επίδραση σε δεκάδες, αν όχι εκατοντάδες άλλα άτομα, άγνωστα σε εμάς. Στο «πείραμά» τους, χρησιμοποίησαν εθελοντές, άγνωστους μεταξύ τους, τους οποίους χώρισαν σε ομάδες και τους έβαλαν να παίξουν το γνωστό Παιχνίδι του Κοινού Αγαθού (γνωστό στους οικονομολόγους, στο παιχνίδι δίδεται ένα ποσό σε κάθε μέλος της ομάδας που πρέπει να αποφασίσει εάν θα το κρατήσει όλο ή θα το καταθέσει όλο, ή μέρος του, στον κοινό κουμπαρά. Μετά τις συνεισφορές όλων των μελών της ομάδας το ποσό που έχει συγκεντρωθεί διπλασιάζεται και ισοκατανέμεται στα μέλη της ομάδας. Θα συνεργαστούν οι παίκτες ώστε να βγουν κερδισμένοι ή θα κοιτάξουν να διατηρήσουν τα κεκτημένα τους;). Οι ερευνητές βρήκαν ότι σε κάθε δολάριο που κάποιος προσέφερε στον πρώτο γύρο του παιχνιδιού, προσθέτονταν 20 σεντς από κάποιον άλλο στον δεύτερο γύρο και άλλα 8 σεντς από κάποιον τρίτο στη συνέχεια και άλλα 6 σεντς από τον επόμενο - ένα «πουρμπουάρ» που όλο φουσκώνει.

Μεταξύ αγνώστων

«Ηταν η πρώτη φορά που έγινε πείραμα για κάτι τέτοιο», εξηγεί ο κ. Χρηστάκης, τον οποίο πέρυσι το περιοδικό Time κατέταξε στους «100 ανθρώπους με τη μεγαλύτερη επιρροή στον κόσμο». «Στην έρευνά μας, οι άνθρωποι βρίσκονταν σε ελεγχόμενο περιβάλλον - αντίθετα τα όποια στοιχεία είχαμε μέχρι σήμερα για την επίδραση της συνεργασίας βασίζονταν σε ήδη διαμορφωμένα δίκτυα, φιλικά, οικογενειακά, διαδικτυακά κ.λπ.». Υπενθυμίζεται ότι στο πλαίσιο της έρευνάς τους, έχουν επίσης αποδείξει ότι «μεταδοτικό» είναι και το αίσθημα της ευτυχίας, και μάλιστα μεταξύ αγνώστων. Η ευτυχία μεταδίδεται από τον καθέναν μας, όχι μόνο στους φίλους μας, αλλά και στους φίλους των φίλων μας. Αντίστοιχα, τα κοινωνικά δίκτυα είναι καλοί «αγωγοί» και αρνητικών χαρακτηριστικών, όπως η παχυσαρκία, το κάπνισμα, ακόμα και η αυπνία! (Ερευνα σε πάνω από 8.000 εφήβους έδειξε ότι όταν ένας έφηβος αρχίζει να κοιμάται λιγότερο, τον ακολουθούν και οι φίλοι των φίλων του...)

Η ουσία όμως παραμένει στη σοφία του παλιού εκείνου γνωμικού. «Τα κοινωνικά δίκτυα μπορούν να είναι και θετικά και αρνητικά. Το βέβαιο όμως είναι ότι, εάν τα χρησιμοποιούσαμε αποκλειστικά για να ασκήσουμε βία ο ένας προς τον άλλο, θα κατέρρεαν. Κατά συνέπεια, η διάχυση θετικών στοιχείων είναι απαραίτητη για τη διατήρηση των δικτύων», καταλήγει ο κ. Χρηστάκης".

Η διαφθορά κοστίζει ανθρώπινες ζωές

Διαβάζουμε στον Τύπο:

"Χιλιάδες άδειες οδήγησης πωλούνται παράνομα κάθε χρόνο στη Βουλγαρία

Αποφασισμένο να βάλει «φρένο» στην παράνομη χορήγηση αδειών οδήγησης είναι το βουλγαρικό υπουργείο Μεταφορών, όπως δήλωσε ο αρμόδιος υπουργός Αλεξάντερ Τσβέτκοφ.

Μιλώντας στην κρατική τηλεόραση της Βουλγαρίας, ο κ. Τσβέτκοφ ανέφερε ότι, κάθε χρόνο πωλούνται, παράνομα, 15.000-20.000 άδειες οδήγησης, αντί του ποσού των 300 λέβα (περίπου 150 ευρώ) έκαστη.

Σύμφωνα, μάλιστα, με τον Βούλγαρο υπουργό, τα τελευταία 4-5 χρόνια δεν είχε γίνει καμία προσπάθεια πάταξης του φαινομένου.

Ο ίδιος είπε χαρακτηριστικά ότι οι στενές φιλικές σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτών και εξεταστών έδρασαν ευεργετικά ως προς τη δημιουργία ενός περιβάλλοντος ιδανικού για τη διαφθορά, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει εξεταστής που να μην είναι ταυτόχρονα και εκπαιδευτής.

Ο Βούλγαρος υπουργός είπε ακόμη ότι, από τότε που το GERB ήρθε στην εξουσία, το περασμένο καλοκαίρι, έγιναν προσπάθειες βελτίωσης της κατάστασης, όπως η τοποθέτηση καμερών στα αυτοκίνητα που χρησιμοποιούνται στην εξέταση των υποψηφίων οδηγών.

Σημειώνεται ότι, στη Βουλγαρία, ο «φόρος αίματος» στην άσφαλτο είναι ιδιαίτερα βαρύς, με περισσότερους από 1.000 νεκρούς κάθε χρόνο, γεγονός που καθιστά τη βαλκανική αυτή χώρα ως μία από τις πιο επικίνδυνες για τους οδηγούς".

Το Οριο Δυνατοτήτων Παραγωγής στην πράξη!

Διαβάζω (εμβρόντητος!) στην "Ναυτεμπορική" (16/3/2010):

" «Βραχυκύκλωμα» έχει προκληθεί στο Εφετείο Αθηνών, λόγω των χιλιάδων σελίδων της δικογραφίας για την υπόθεση της Siemens που πρέπει να φωτοτυπηθούν και να σταλούν στην εξεταστική επιτροπή, με αποτέλεσμα να «πηγαίνουν πίσω» άλλες εργασίες, όπως η φωτοτύπηση δικαστικών αποφάσεων και να υπάρχει αντίκτυπο σε δικαστικούς υπαλλήλους, δικαστές, δικηγόρους και πολίτες που ταλαιπωρούνται. Σύμφωνα, ειδικότερα, με πηγές του Εφετείου, μέχρι στιγμής έχουν φωτοτυπηθεί και σταλεί στη Βουλή 50.000 φύλλα της δικογραφίας, ενώ υπολείπονται άλλα 70.000. Κατά τους ίδιους κύκλους, υπολογίζεται ότι μέχρι το τέλος της εβδομάδας θα τελειώσει το χαρτί για της φωτοτυπίες και εάν δεν εγκριθεί άμεσα κονδύλι από το υπουργείο Δικαιοσύνης ή από τη Βουλή θα «μπλοκάρει» η φωτοτύπηση της δικογραφίας (έχει οριστεί πλαφόν στη χρήση χαρτιού, στο πλαίσιο οικονομικών περικοπών)".

Να απεικονίσετε την παραπάνω είδηση σε όρους Καμπύλης Παραγωγικών Δυνατοτήτων και να διατυπώσετε τα συμπεράσματα και τις προτάσεις σας (θα συζητηθούν εντός του Τμήματος).

Θανατηφόρες ανισότητες...

Διαβάζουμε το άρθρο του καλού αρθρογράφου κ. Μιχάλη Μητσού στα "Νέα":

"Οι ανισότητες κάνουν κακό στην υγεία

Ότι οι ανισότητες είναι ηθικά απαράδεκτες, το γνωρίζαμε. Ότι προκαλούν φθόνο και κυνισμό, επίσης. Τώρα μαθαίνουμε ότι είναι και θανατηφόρες.

Η έρευνα δημοσιεύτηκε τον περασμένο Νοέμβριο στη «Βρετανική Ιατρική Επιθεώρηση», αλλά για προφανείς λόγους αποκτά τώρα μια τραγική επικαιρότητα. Επιστήμονες του Χάρβαρντ και του ιαπωνικού Πανεπιστημίου Γιαμανάσι συνδύασαν 28 προηγούμενες έρευνες που στηρίχθηκαν σε 60 εκατομμύρια ανθρώπους και διαπίστωσαν ότι οι ανισότητες σε μια κοινωνία αρχίζουν και αφαιρούν ζωές όταν ένας συγκεκριμένος δείκτης που μετρά το επίπεδό τους, και λέγεται δείκτης Gini, ξεπερνά τις 0,3 μονάδες. Αυτό σημαίνει ότι σε 30 μεγάλες βιομηχανικές χώρες (μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα) κάπου 1,4 εκατομμύρια άνθρωποι πεθαίνουν πρόωρα κάθε χρόνο εξαιτίας ανισοτήτων στα εισοδήματα.

Με σημείο αναφοράς τις χώρες όπου ο δείκτης Gini είναι κάτω των 0,3 μονάδων (στις οποίες περιλαμβάνονται η Γερμανία, η Γαλλία, η Σουηδία και η Ολλανδία), στην καλύτερη θέση βρίσκεται ο Καναδάς. Ο δείκτης εδώ ισούται με 0,301 και οι πρόωροι θάνατοι που αντιστοιχούν σε ανισότητες είναι 103. Ο αντίστοιχος δείκτης για την Ελλάδα είναι 0,345, γεγονός που σημαίνει ότι 674 συμπατριώτες μας πεθαίνουν πρόωρα κάθε χρόνο εξαιτίας των ανισοτήτων. Το μεγαλύτερο ποσοστό θανάτων επί του συνόλου ανήκει στις Ηνωμένες Πολιτείες: με δείκτη Gini 0,357, οι πρόωροι θάνατοι φτάνουν τους 883.914 τον χρόνο.

Όπως εξηγεί ο Ζαν-Φρανσουά Λιζέ στον ιστότοπο Rue89, υπάρχουν δύο τρόποι να αξιολογηθούν οι επιπτώσεις των ανισοτήτων στη δημόσια υγεία. Σύμφωνα με τον πρώτο, αυτό που έχει σημασία είναι να υπάρχει ένα σύστημα που εξασφαλίζει την αύξηση των εισοδημάτων όλων των κοινωνικών στρωμάτων. Σημασία έχει να μειώνεται η φτώχεια, κι ας αυξάνονται οι ανισότητες: αυτό ακριβώς συμβαίνει σήμερα στην Κίνα. Η δεύτερη προσέγγιση, που επιβεβαιώνεται από τη συγκεκριμένη έρευνα, λέει πως όσος κι αν είναι ο πλούτος που κατανέμεται, οι υπερβολικά μεγάλες ανισότητες υπονομεύουν την υγεία όλων των κοινωνικών στρωμάτων. Κι αυτό, επειδή αποτελούν παράγοντα διαίρεσης και κοινωνικής διάβρωσης.

Είναι πλέον σαφές ότι οι άνισες κοινωνίες υποφέρουν από μεγάλο αριθμό κοινωνικών προβλημάτων, τονίζουν οι συντάκτες της έκθεσης. Στα προβλήματα αυτά περιλαμβάνονται τα αυξημένα κρούσματα βίας, οι εκβιασμοί, η εγκυμοσύνη σε νεαρή ηλικία, το χαμηλό επίπεδο αλληλεγγύης και η μικρή κοινωνική κινητικότητα. Τα ψυχοκοινωνικά φαινόμενα είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με την ανισότητα. Και τα πλεονεκτήματα μιας μεγαλύτερης ισότητας μπορεί να αφορούν κυρίως τους φτωχούς, αλλά εκτείνονται σε όλα τα μέλη της κοινωνίας.

Ποιο είναι το δίδαγμα για τη χώρα μας; Ότι ο μακροπρόθεσμος στόχος των όποιων μέτρων λαμβάνονται πρέπει να είναι η μείωση των ανισοτήτων. Διότι αν φτωχύνει το μεγάλο μέρος του πληθυσμού και οι πλούσιοι εξακολουθούν να είναι το ίδιο (ή περισσότερο) πλούσιοι, ο δείκτης Gini θα εκτοξευτεί στα ύψη. Και θα μετράμε τα κορμιά στους δρόμους".

Περισσότερα για τον Gini coefficient, εντός του Τμήματος...

Σοφόν (και απολύτως απαραίτητο!) το σαφές

Τα άρθρα του κ. Παντελή Μπουκάλα αποτελούν όαση σε καιρούς πνευματικής ξηρασίας. Σπανιότατα η καλή πένα του αρθρογράφου ασχολείται (άμεσα) με την Οικονομική. Οι εστιάσεις του παρακάτω άρθρου φαντάζομαι ότι απασχολούν πολλούς:

" Η μαγεία της ασάφειας

Tου Παντελη Μπουκαλα

Τα οικονομικά είναι (ή τουλάχιστον έτσι θέλουμε να πιστεύουμε όσοι δεν έχουμε άριστες ή καν μέτριες σχέσεις μαζί τους) μια επιστήμη αυστηρή, η οποία θεμελιώνει τα συμπεράσματά της σε αριθμούς, ποσοστά, στατιστικές, πράγματα μετρήσιμα εν γένει. Αυστηρή παραμένει και η πολιτική οικονομία, όπως σχηματικά την εννοούμε, ακόμα κι όταν κάποιοι θεωρητικοί της σχεδιάζουν ουτοπίες. Η οικονομολογία ωστόσο που μας κατακλύζει εβδομάδες τώρα, η πολυλογία δηλαδή περί τα οικονομικά, ακόμα κι όταν χρησιμοποιεί «δημιουργικώς» αριθμούς και ποσοστά, το κάνει για να μαγέψει τα πλήθη (που υποτίθεται πως η αδαημοσύνη τα έχει καθηλώσει σε κάποιο προπολιτικό ή και προκοινωνικό στάδιο) και όχι για να εξηγήσει. Και για να μαγέψει ακόμα περισσότερο, εξαπολύει τον έναν ξενικό όρο πάνω στον άλλον, χωρίς καμία δοκιμή απόδοσής του σε γλώσσα οικεία (σαν την περιγραφή των αγώνων μπάσκετ, μόνο που τα πράγματα εδώ είναι κάπως σοβαρότερα). Επιπλέον, εκεί ακριβώς που χρειάζεται να γίνει συγκεκριμένη, να προσδιορίσει και να κατονομάσει, το αποφεύγει όπως αποφεύγουν οι διαιτητές μας να σφυρίζουν πέναλτι εις βάρος των «μεγάλων», κι ακόμα περισσότερο. Για να μετατραπεί έτσι η οικονομολογία σε αποκρυφολογία και να εμποδιστεί η πολιτική ανάγνωση των πραγμάτων, άρα και η πολιτική οργάνωση της διάχυτης οργής.

Εντάξει, υπάρχει ένας παραδοσιακός τρόπος να κατανοεί κανείς ακόμα και τα πιο σκοτεινά οικονομολογικά: ο τρόπος της τσέπης του και της αφαίμαξης που υφίσταται. Μπορεί επίσης να προσφύγει στα λεξικά για να πληροφορηθεί και ίσως να καταλάβει τι εστί σπρεντ, τι σουάπς και τι χεντ φαντς, αν τα λένε έτσι. Ποιο λεξικό όμως θα δώσει σαφή και εύληπτα ερμηνεύματα στα λήμματα «κερδοσκόποι» και «αγορές», τα οποία δεσπόζουν εσχάτως, καταιγιστικά επανερχόμενα, στον επίσημο πολιτικό λόγο καθώς και στον συνοδό δημοσιογραφικό;

Μιλώντας και ξαναμιλώντας, γενικά κι αόριστα και μάλλον εσκεμμένα, για «κερδοσκόπους» (θαρρείς και πρόκειται για σκοτεινούς τύπους κρυμμένους στην «Κοίλη Γη», και όχι για «επενδυτές» εδραιωμένους στην καρδιά των μεγαλουπόλεων του πλανήτη, ή για τίποτα Νεφελίμ που στήνουν τις πλεκτάνες τους τη μια πάνω στην άλλη προστατευμένοι από τη σκοτεινή πλευρά της Σελήνης) ή γράφοντας και ξαναγράφοντας, επίσης γενικά κι αόριστα και μάλλον εσκεμμένα, για αδηφάγες «αγορές», γλιστράμε στη ρηχή ηθικολογία και στην ανερμάτιστη συνωμοσιολογία. Κι έτσι κάθε άλλο παρά διευκολύνεται η πολιτική κατανόηση όσων συμβαίνουν.

Τι τέλος πάντων είναι οι «αγορές», άυλες, εξωανθρώπινες, εξωγήινες; Και οι «κερδοσκόποι», οι σπεκουλαδόροι; Δεν έχουν όνομα και διεύθυνση; Και εθνικότητα δεν έχουν; Μήπως δηλαδή υπάρχουν και Ελληνες που κερδοσκοπούν εις βάρος της Ελλάδος δρώντας υπέρ πάρτης, όπως υπάρχουν, λ.χ., και Πορτογάλοι που θησαυρίζουν εις βάρος της Πορτογαλίας; Α, ναι, σοφόν το ασαφές".

Εισαγόμενη ρύπανση

Γνωρίζουμε, βεβαίως, την αρχή "ο ρυπαίνων πληρώνει". Αυτό που δεν μπορούμε να γνωρίζουμε με βεβαιότητα είναι κατά πόσον ο ρυπαίνων είναι και ο καταναλωτής! Διαβάζουμε στο σχετικό άρθρο της "Καθημερινής":

" Εισαγόμενο το 1/3 των ρύπων στις πλούσιες χώρες

Το ένα τρίτο των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα που αναλογούν στις πλούσιες χώρες του κόσμου (εκ των οποίων αρκετές ευρωπαϊκές) είναι εισαγόμενο. Στο συμπέρασμα αυτό καταλήγει αμερικανική μελέτη, η οποία καταρτίσθηκε με χρήση μιας παγκόσμιας εμπορικής βάσης δεδομένων για τον εντοπισμό αγαθών και υπηρεσιών και την απόδοση των εκπομπών ρύπων στις χώρες όπου αυτά χρησιμοποιήθηκαν. Η πρακτική αυτή έρχεται σε αντίθεση με εκείνη της Συνθήκης του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή. Βάσει αυτής, οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου αποδίδονται στις χώρες όπου παράγονται τα αέρια – μια πρακτική που θεωρείται όλο και περισσότερο άδικη, αφού π. χ. η Βρετανία αγοράζει αγαθά από την Κίνα, εκμεταλλεύεται αυτά τα αγαθά, αλλά οι εκπομπές ρύπων που τους αναλογούν αποδίδονται στην Κίνα. Οπως διαπιστώνεται, η Ε. Ε. παράγει σήμερα οριακά χαμηλότερα των 10 τόνων ισοδύναμα διοξειδίου του άνθρακα κατά κεφαλήν. Η Αυστρία, η Γαλλία, η Σουηδία, η Ελβετία και η Βρετανία ανήκουν στις χώρες που εισάγουν το ένα τρίτο των εκπομπών τους. Η Κίνα πρόσφατα ξεπέρασε τις ΗΠΑ και έγινε η χώρα με τα υψηλότερα επίπεδα εκπομπών. Ομως, το 22,5% των κινεζικών εκπομπών προέρχεται από την παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών που καταναλώνονται στο εξωτερικό, ενώ το 7,8% αφορά εξαγωγές μόνο προς τις ΗΠΑ".

Συμπεριφορά και τρόποι αντίδρασης

Το παρακάτω άρθρο, αν και δεν άπτεται του μαθήματος, επικυρώνει αυτό που έχουμε αναφέρει πολλές φορές εντός του Τμήματος, ότι δηλαδή, η Οικονομική, στο βάθος της, αφορά στο πώς λαμβάνουμε αποφάσεις (οιεσδήποτε αποφάσεις).

Διαβάζουμε στο "Βήμα":

" Αν οι άνδρες νοιώσουν «τζέντλεμεν» σε ένα ναυάγιο τότε μπορεί να σωθούν τα γυναικόπαιδα

Αν το πλοίο βυθίζεται, θα σώσετε τον εαυτό σας ή θα βοηθήσετε τους άλλους; Εξαρτάται, όπως φαίνεται, από το πόσο γρήγορα το πλοίο βυθίζεται. Αν ένα πλοίο ναυαγήσει πολύ γρήγορα, όπως συνέβη στο «Λουζιτάνια» το 1915, τότε οι άνδρες θα κυριαρχηθούν από την αδρεναλίνη και το εγωιστικό ένστικτο της αυτοσυντήρησης και θα ανταγωνισθούν με τις γυναίκες και τα παιδιά για το ποιος θα πρωτο-σωθεί.

Αν όμως πάρει χρόνο μέχρι το πλοίο να βυθιστεί οριστικά, όπως συνέβη με τον «Τιτανικό» το 1912, τότε οι άνδρες έχουν χρόνο να βγάλουν τον αλτρουισμό και τον «ιπποτισμό» τους και να δώσουν προτεραιότητα στα γυναικόπαιδα για να σωθούν. Αυτά είναι τα συμπεράσματα μιας νέας πρωτότυπης συγκριτικής επιστημονικής έρευνας, που μελέτησε τις συνθήκες διαφορετικών ναυαγίων και τις διαφορετικές συμπεριφορές, που δείχνουν οι άνθρωποι και ιδίως οι άνδρες.

Η μελέτη, υπό τον καθηγητή Μπρούνο Φρέι του ελβετικού πανεπιστημίου της Ζυρίχης και τον καθηγητή Μπένο Τόργκλερ του αυστραλιανού πανεπιστημίου του Κουίνσλαντ, δημοσιεύτηκε στο περιοδικό PNAS της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των ΗΠΑ, σύμφωνα με τους «Τάιμς της Ν.Υόρκης», τους «Λος Άντζελες Τάιμς» και τους «Τάιμς του Λονδίνου». Τα ναυάγια του «Τιτανικού» και του «Λουζιτάνια» επιλέχθηκαν για τη σύγκριση, επειδή θεωρούνται παρόμοια από άποψη δομής, ποσοστού διασωθέντων, χρόνου και τόπου συμβάντος (στο βόρειο Ατλαντικό).

Ο «Τιτανικός» προσέκρουσε σε παγόβουνο στο παρθενικό ταξίδι του στις 14 Απριλίου 1912 και βυθίστηκε μέσα σε δύο ώρες και 40 λεπτά, ενώ το «Λουζιτάνια» τορπιλίστηκε από γερμανικό υποβρύχιο στα ανοικτά της Ιρλανδίας, στις 7 Μαΐου 1915, στη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, και βυθίστηκε μέσα σε μόλις 18 λεπτά.

Πάνω από 2.700 ήταν τα θύματα των δύο ναυαγίων. Από τους 706 διασωθέντες του ναυαγίου του «Τιτανικού» (πνίγηκαν 1.517) η κατηγορία με το μικρότερο ποσοστό επιβίωσης ήσαν οι άνδρες ηλικίας 16 έως 35 ετών. Αντίθετα, στο «Λουζιτάνια» (όπου πνίγηκαν 1.198 από τους συνολικά 1.949 επιβάτες), οι περισσότεροι διασωθέντες ήταν νέοι άνδρες και γυναίκες ηλικίας 16 - 35 ετών, που μπόρεσαν να «παλέψουν» για τη σωτηρία τους.

Οι ερευνητές ανέλυσαν λεπτομερώς τις λίστες τόσο των επιβατών όσο και των διασωθέντων των δύο πλοίων από άποψη ηλικίας, φύλου, θέσης, εθνικότητας, οικογενειακών σχέσεων κλπ. Στον «Τιτανικό» ήταν 14,8% πιθανότερο να επιβιώσουν τα παιδιά σε σχέση με τους ενήλικες, ενώ αντίθετα στο «Λουζιτάνια» ήταν 5,3% λιγότερο πιθανό. Οι γυναίκες ήταν 53% πιο πιθανό σε σχέση με τους άνδρες να επιβιώσουν στον «Τιτανικό», ενώ ήταν 1,1% λιγότερο πιθανό σε σχέση με τους άνδρες να σωθούν στο «Λουζιτάνια». Είναι φανερό ότι στον «Τιτανικό» οι άνδρες έκαναν ό,τι μπορούσαν για να βοηθήσουν γυναίκες και παιδιά, ενώ στο «Λουζιτάνια» επικράτησε το «ο σώζων εαυτόν σωθήτω».

Σύμφωνα με τους επιστήμονες, η πίεση χρόνου είναι κρίσιμος παράγοντας για τη συμπεριφορά που θα δείξει κάποιος σε μια ακραία κατάσταση ζωής ή θανάτου. Όσο πιο πολύς χρόνος υπάρχει, τόσο περισσότερο διατηρούνται οι «καλοί τρόποι» και οι κοινωνικές «νόρμες» («οι κυρίες πρώτα» κλπ).

Τα πορίσματα της έρευνας επίσης υποστηρίζουν μάλλον την εκδοχή των γεγονότων στην ταινία «Τιτανικός» του Τζέημς Κάμερον, όπου οι επιβάτες με πλούτο και υψηλό κοινωνικό στάτους είχαν τον απαραίτητο χρόνο για να αποκτήσουν μεγάλο συγκριτικό πλεονέκτημα επιβίωσης έναντι των μη προνομιούχων (μέσω δωροδοκίας του πληρώματος κλπ.), ενώ στο «Λουζιτάνια» δεν υπήρχε χρόνος οι πιο πλούσιοι να επωφεληθούν σε βάρος των φτωχών".

Η ιστορία μιας πόλης και η αξιολόγηση ενός αξιολογητή

To Colorado Springs είναι μια πόλη 380.000 κατοίκων. Από την ίδρυσή της ακόμη, αποτελούσε χώρο εξοχικής κατοικίας εύπορων Αμερικανών αλλά και τουριστών από την Αγγλία (γι' αυτό και είχε το προσωνύμιο "Μικρό Λονδίνο"). Λόγω του εξαιρετικού κλίματος και της θέσης της, η πόλη, στα τέλη του 19ου αιώνα αποτελούσε δημοφιλέστατο τουριστικό προορισμό, κυρίως για την υψηλά εισοδηματική τάξη.

Περί το 1890, όταν η τότε Αμερική κατελήφθει από τον "πυρετό του χρυσού" (θα τα έχετε δει σε ταινίες, με τους χρυσοθήρες), το Colorado Springs είχε την τιμητική του, λόγω των τεράστιων κοιτασμάτων χρυσού που ανακαλύφθηκαν. Με την πάροδο του πυρετού, η πόλη άρχισε να παρακμάζει, όμως επανέκτησε την αίγλη της λόγω (και πάλι) του τουρισμού. Μάλιστα, πολλοί από τους εύπορους τουρίστες αποφάσισαν την μονιομότερη διαμονή τους στην πόλη, λόγω και των εξαιρετικών ιαματικών λουτρών. Ετσι, το Colorado Springs απέκτησε την φήμη εξαιρετικής πόλης για διαμονή, η οποία φήμη ενισχύθηκε από την απόφαση των δημοτικών αρχών να μειώσουν δραματικά την φορολογία και τα δημοτικά τέλη και να τα διατηρήσουν (ανεξάρτητα από το ποιός θα είχε την δημοτική αρχή) σε εξαιρετικά χαμηλό επίπεδο. Ως αποτέλεσμα, το περιοδικό "Money" το 2006 επέλεξε το Colorado Springs ως την Νο1 "Καλύτερη πόλη διαμονής" και το περιοδικό "Outside" τ0 2009 το επέλεξε ως την "Καλύτερη πόλη στις ΗΠΑ".

Σήμερα, εάν "μπούμε" στην ιστοσελίδα του Colorado Springs, θα μας υποδεχθεί μια ανακοίνωση:

"Streatlight Deactivation
The City of Colorado Springs, in a continuing effort to cut costs, will begin to deactivate certain streetlights throughout the City. About one-third of the total 24,500 streetlights will be deactivated, which will save about $1.2 million dollars in 2010. Public safety is a primary consideration when determining which streetlights to deactivate. Generally speaking, streetlights will be left on at signalized intersections, mid-block crosswalks and near schools or hospitals".

Επίσης, διαβάζουμε:

COLORADO SPRINGS — This tax-averse city is about to learn what it looks and feels like when budget cuts slash services most Americans consider part of the urban fabric.

More than a third of the streetlights in Colorado Springs will go dark Monday. The police helicopters are for sale on the Internet. The city is dumping firefighting jobs, a vice team, burglary investigators, beat cops — dozens of police and fire positions will go unfilled.

The parks department removed trash cans last week, replacing them with signs urging users to pack out their own litter.

Neighbors are encouraged to bring their own lawn mowers to local green spaces, because parks workers will mow them only once every two weeks. If that.

Water cutbacks mean most parks will be dead, brown turf by July; the flower and fertilizer budget is zero.

City recreation centers, indoor and outdoor pools, and a handful of museums will close for good March 31 unless they find private funding to stay open. Buses no longer run on evenings and weekends. The city won't pay for any street paving, relying instead on a regional authority that can meet only about 10 percent of the need.

"I guess we're going to find out what the tolerance level is for people," said businessman Chuck Fowler.

To Colorado Springs έχει κι ένα αεροδρόμιο. Η επιχείρηση του αεροδρομίου του Colorado Springs εξέδωσε ένα ομόλογο, προκειμένου να χρηματοδοτηθεί. Σας αφήνω να μαντέψετε τον βαθμό αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας του ομολόγου!

Για κοίτα 'κει χάσμα σεισμού βαθιά στον τοίχο πέρα (*)

Εχουμε αναφερθεί ήδη στο παράδειγμα του τσουνάμι που έπληξε τις χώρες της Ν.Α. Ασίας τον Δεκέμβριο του 2004. Επί ενός εξίσου καταστροφικού γεγονότος (σεισμός στην Αϊτή, 12/1/2010) διαβάζω την συνέντευξη του κ. Αλέξανδρου Καστάνια -ο οποίος διέμενε στο Πορτ-ο-Πρενς από τις 13/12/2009.

" - Τι πρέπει να γίνει τώρα κατά τη γνώμη σου;

- Το μόνο που μπορεί να γίνει τώρα είναι να ξαναχτιστεί το Πορτ ο Πρενς, όσο κι αν πάρει. Και θα ακουστεί κυνικό αυτό που θα πω, αλλά ίσως είναι η μοναδική ελπίδα να χτιστεί μια ανθρώπινη πόλη. Περίπου το 50% των σπιτιών εκεί, ήταν ήδη παράγκες. Όταν φυσούσε ένας δυνατός άνεμος ή έπεφτε μια βροχή, έπαιρνε μαζί της ολόκληρους τοίχους καμιά φορά. Δεν θα έλεγαν ότι πεινούσαν ακριβώς – όχι όλοι, αλλά σίγουρα ζούσαν σε φρικτή μιζέρια με περίπου δυο δολάρια την ημέρα".

Υ.Γ. Ο τίτλος του άρθρου είναι παρμένος από τους "Ελεύθερους Πολιορκημένους", του Διονύσιου Σολωμού. Πέραν της αντιστοιχίας των στίχων, η Αϊτή συνδέεται σε πάρα πολλά ιστορικά σημεία με την Ελλάδα. Ας ελπίσουμε ότι όλη αυτή η τραγωδία θα έχει ως κατάληξη τους άλλους στίχους του Σολωμού. «Το χάσμα π' άνοιξε ο σεισμός ευθύς εγιόμησε άνθη».

Permanent-Happiness Hypothesis?

Αρθρο από την εφημερίδα "Τα Νέα" (15/7/2008):

"Υπέροχα ή θλιβερά γεγονότα που συμβαίνουν στη ζωή μας, μας επηρεάζουν, αλλά προσωρινά. Όλοι μας διαθέτουμε έναν «θερμοστάτη» ευτυχίας- όταν κάτι σημαντικό μάς συμβαίνει, βιώνουμε ακραία συναισθήματα, αλλά επιστρέφουμε στη συνήθη κατάσταση σχετικά γρήγορα, λένε οι επιστήμονες.

Το βασικό επίπεδο ευτυχίας παραμένει ίδιο σε όλη την ενήλικη ζωή μας. Αυτό είναι το συμπέρασμα στο οποίο κατέληξαν οικονομολόγοι από τη Βρετανία, τις ΗΠΑ και τη Γαλλία έπειτα από 20ετή ανάλυση της ικανοποίησης που παίρνουν από τη ζωή τους εκατοντάδες εθελοντές. Θετικά γεγονότα, όπως η απόκτηση ενός παιδιού ή ο γάμος, μπορεί να μας κάνουν πιο ευτυχισμένους, αλλά προσωρινά. Ακόμα και τα τραυματικά γεγονότα που μας κάνουν δυστυχισμένους έχουν προσωρινό αποτέλεσμα. Κανένα ακραίο συναίσθημα δεν διαρκεί για πάντα και όλοι επιστρέφουμε στην προτέρα κατάσταση.

Η «προσαρμογή»

Η έρευνα εξέτασε την ψυχολογική διαδικασία που αποκαλείται «προσαρμογή»- ο τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι προσαρμόζονται σε νέες συνθήκες, καλές ή κακές. Οι εθελοντές ήταν Γερμανοί ηλικίας 18 έως 60 ετών στην αρχή της έρευνας. Τακτικά, τις επόμενες δύο δεκαετίες, οι ερευνητές έρχονταν σε επαφή μαζί τους και τους ζητούσαν να περιγράψουν πόσο ευτυχισμένοι ένιωθαν. Επίσης τους ζήτησαν να καταγράφουν οποιοδήποτε σημαντικό γεγονός συνέβαινε στη ζωή τους ούτως ώστε οι ειδικοί να εντοπίσουν τη σχέση μεταξύ του γεγονός και του γενικού επιπέδου ικανοποίησης. Μόνο η ανεργία, κατέληξαν οι επιστήμονες, μπορεί να κάμψει μακροχρόνια τη διάθεση ενός ανθρώπου- τουλάχιστον 5 χρόνια μετά το γεγονός- ακόμα και αν στο μεταξύ έχουν βρει δουλειά. Αυτό αποδίδεται στο ότι η έλλειψη εργασίας δημιουργεί πολύ αρνητική εικόνα και έλλειψη αυτοσεβασμού.

Για άλλα τραυματικά γεγονότα, όπως η χηρεία ή το διαζύγιο, η διάθεση πέφτει, όμως κατόπιν επανέρχεται. Απ΄ ό,τι φαίνεται, πραγματικά ο χρόνος θεραπεύει τα πάντα. Ο δρ Γιάννης Γεωργέλλης, λέκτορας στο Πανεπιστήμιο Μπρουνέλ και ένας εκ των συντακτών της μελέτης, υποστηρίζει ότι τα αποτελέσματα επιβεβαίωσαν στις περισσότερες περιπτώσεις το παλιό ρητό «ο χρόνος θεραπεύει τα πάντα». Όπως δήλωσε: «Αυτό συμβαδίζει και με άλλα ευρήματα, σύμφωνα με τα οποία οι άνθρωποι ανακάμπτουν από αρνητικά γεγονότα πολύ γρήγορα- υπάρχουν στοιχεία ότι ακόμα και άνθρωποι που έμειναν παραπληγικοί, μερικά χρόνια αργότερα είχαν τα ίδια επίπεδα ευτυχίας με υγιείς».

«Αντίστοιχα- προσθέτει ο δρ Γεωργέλλης- υπάρχουν έρευνες που δείχνουν ότι άνθρωποι που κέρδισαν πολλά χρήματα από λαχεία ή λοταρίες δεν έγιναν πιο ευτυχισμένοι μακροπρόθεσμα».

ΓΙΑ ΘΕΤΙΚΑ γεγονότα όπως ο γάμος ή η γέννηση ενός παιδιού, το αποτέλεσμα ήταν εξίσου πρόσκαιρο. Οι ερευνητές υπολόγισαν ότι η ευτυχία λόγω της γέννησης ενός παιδιού διαρκεί 2 χρόνια πριν η διάθεση των εθελοντών επιστρέψει στα κανονικά επίπεδα. Η χαρά από τον γάμο περνά ακόμα πιο γρήγορα, όπως και όταν πάρουμε αύξηση στον μισθό μας.Όπως εξηγεί ο δρ Γεωργέλλης, «τα αποτελέσματα της έρευνας είναι ιδιαίτερα ενδιαφέροντα για οικονομολόγους και ψυχολόγους σε όλο τον κόσμο, καθώς αποκαλύπτουν νέους μηχανισμούς που θα μας βοηθήσουν να εξηγήσουμε τι μας κάνει ευτυχισμένους».

Ο Φρανσουά Μοσκοβιτσί, διευθυντής της εταιρείας ψυχολογικών συμβουλών WWS λέει ότι υπάρχουν πολλές αποδείξεις πως οι άνθρωποι έχουν μια καθορισμένη «αίσθηση» ευτυχίας, η οποία μπορεί προσωρινά να επηρεάζεται από σημαντικά γεγονότα, αυτό όμως δεν διαρκεί επί μακρόν. «Είναι σαν να υπάρχει ένας “θερμοστάτης” ευτυχίας» λέει. «Όταν συμβαίνει κάτι σημαντικό, θετικό ή αρνητικό, το ελατήριο τεντώνει, αλλά μετά επιστρέφει γρήγορα στην αρχική του θέση».

Το θέμα αυτό έχει αναφερθεί ξανά. Θυμάμαι σε ένα site (http://www.2blowhards.com/archives/001624.html#001624) όπου μεταξύ άλλων, αναφέρονταν τα εξής:

"Some of what happiness researchers now think they know:

• Everyone seems to have a pre-programmed "set point" for happiness -- a level of happiness they're genetically programmed for, and to which they'll always tend to return. There isn't much that can be done to change this set point.

• Genetics and inheritance seem to be responsible for as much as half your tendency towards happiness or unhappiness.

• Even huge positive changes in a person's life -- getting married, winning the lottery -- only affect happiness levels for about six months.

• The rich are certainly happier than the abject poor. But for most people, more money doesn't tend to lead to much additional happiness, at least once basic material needs have been met.

• Three of the hardest things to cope with emotionally are widowhood (or widowerhood), longterm unemployment, and caring for a sick loved one.

• The best way to deal with a case of severe, long-lasting unhappiness is to take a mood-boosting pill. In many cases, a six-month course of treatment will effectively jolt the depressed person out of his or her rut

• Pursuing sex and status don't make people happy. They're things that we, being human, do -- but they don't necessarily lead to happiness

• People who are forever chasing after happiness -- who crave blasts of euphoria -- tend to be much less happy than people who are willing to let life (and their moods) take their own course.

Some tips for being happy:

• If your job isn't especially rewarding, pursue a hobby you love, one that delivers experiences of "flow.

• Don't focus too much on making money and buying things.Maintain a wide variety of friendships, and don't spend too much time alone.

• Cultivate gratitude and forgiveness, including forgiveness towards yourself
  
  Don't try to feel great all the time -- that's not the way life works.

Hey, why aren't these facts and tips better-known than they are? Geoffrey Miller has a hunch:

Popular culture is dominated by advertisements that offer the following promise: buy our good or service, and your subjective well-being will increase. The happiness research demonstrates that most such promises are empty ... Some journalists may have realized that the happiness research challenges the consumerist dream-world upon which their advertising revenues depend their failure to report on the implications of the research for consumerism is probably no accident. They are in the business of selling readers to advertisers, not telling readers that advertising is irrelevant to their subjective well-being."

Επί τη ευκαιρία, θυμήθηκα κι άλλο ένα post, του Bryan Caplan, από το Marginal Revolution (http://www.marginalrevolution.com)

"Gratitude Journals and Loewenstein's Challenge

Background: George Loewenstein is one of the leading figures in Economics and Psychology.

While walking in Pittsburgh one afternoon, Loewenstein tells me that he doesn't see how anybody could study happiness and not find himself leaning left politically; the data make it all too clear that boosting the living standards of those already comfortable, such as through lower taxes, does little to improve their levels of well-being, whereas raising the living standards of the impoverished makes an enormous difference.

Of course, you don't need Loewenstein to make this point. You could just listen to my favorite song by Johnny Cash, featured in the so-good-it-hurts soundtrack for Kill Bill, Volume 2:

How many times have
You heard someone say
If I had his money
I could do things my way

But little they know
That it's so hard to find
One rich man in ten
With a satisfied mind

...

Money can't buy back
Your youth when you're old
Or a friend when you're lonely
Or a love that's grown cold

The wealthiest person
Is a pauper at times
Compared to the man
With a satisfied mind

The answer to Loewenstein's challenge can be found in the growing psychological literature on gratitude. Several interesting experiments ask subjects to keep a "gratitude journal." Main idea: Every day, write down things you are grateful for. Depending on the experiment, control groups either do nothing, or keep an "ingratitude" diary, or write down a random childhood memory. The main finding is that keeping a gratitude journal makes people happier than the other treatments.

So what? Almost all redistributive rhetoric urges people to dwell on the negative - you or other people aren't getting what is due. This in turn makes people want to "do something" about the problem. And you can rest assured that no matter how much redistribution there is, egalitarians will never say "OK, life's fair now. We're done complaining." No, what they foster is literally a lifestyle of ingratitude - a recipe for unhappiness.

If we really want to make people happier, we would do almost the opposite. Tell people to be grateful for what the market gives them, and try to emulate more successful people instead of envying them. Children hear this all the time, and it is damn good advice. Adults should practice what they preach."

...συμφωνώ απολύτως!